शुक्रतारा आयुर्वेद क्लिनिकमध्ये मूळव्याध (Arsha) साठी आयुर्वेदिक दृष्टिकोन
मूळव्याध म्हणजे काय?
मूळव्याध, ज्याला अर्श असेही म्हणतात, हा गुदद्वारातील सूज आलेले आणि जळजळीत रक्तवाहिन्यांचा विकार आहे. यामुळे वेदना, अस्वस्थता, खाज आणि शौचाच्या वेळी रक्तस्त्राव होऊ शकतो.
मूळव्याधीचे प्रकार:
🔹 बाह्य मूळव्याध (External Hemorrhoids) – गुदद्वाराच्या बाहेर असते आणि वेदनादायक असते.
🔹 आंतर मूळव्याध (Internal Hemorrhoids) – गुदद्वाराच्या आत असते आणि फक्त बाहेर पडल्यास वेदना जाणवतात.
गंभीरतेनुसार आंतर मूळव्याधीचे चार टप्पे:
✅ पहिला टप्पा: फक्त रक्तस्त्राव, गाठी बाहेर येत नाहीत.
✅ दुसरा टप्पा: शौचावेळी गाठी बाहेर पडतात, पण आपोआप आत जातात.
✅ तिसरा टप्पा: गाठी बाहेर पडतात आणि हाताने आत टाकाव्या लागतात.
✅ चौथा टप्पा: गाठी कायमस्वरूपी बाहेर राहतात, त्यात गाठींची गाठ होण्याचा व संसर्गाचा धोका असतो.
मूळव्याधीची कारणे:
🔹 कमी पाणी पिणे आणि तंतुमय पदार्थांचा अभाव
🔹 वारंवार बद्धकोष्ठता आणि जास्त जोर लावून शौच करणे
🔹 सतत बसून राहण्याची सवय
🔹 गर्भधारणा
🔹 मद्य आणि जास्त प्रमाणात मांसाहार
🔹 वेस्टर्न कमोडचा वापर
🔹 मलत्याग करण्याची इच्छा असूनही लांबवणे
मूळव्याधीची लक्षणे:
✔️ शौचाच्या वेळी रक्तस्त्राव
✔️ गुदद्वाराजवळ वेदना आणि सूज
✔️ बसताना अस्वस्थता
✔️ खाज व जळजळ
✔️ गुदद्वारातून बाहेर आलेला गाठसरखा भाग
✔️ शौचानंतर अपूर्णतेची भावना
मूळव्याधीसाठी आयुर्वेदिक उपचार
शुक्रतारा आयुर्वेद क्लिनिकमध्ये शस्त्रक्रियाविना मूळव्याधीवरील क्षारसूत्र आणि क्षारकर्म उपचार केले जातात.
1. आयुर्वेदिक चिकित्सा सिद्धांत:
🔹 रक्तस्त्राव नसलेल्या मूळव्याधीसाठी (शुष्क अर्श):
✔️ अभ्यंग (तेल मालिश)
✔️ स्वेदन (स्टीम थेरपी)
✔️ लेप (औषधी लेप)
✔️ रक्तमोक्षण (रक्तस्राव नियंत्रित करणे)
✔️ शमन चिकित्सा (औषधोपचार)
🔹 रक्तस्त्रावी मूळव्याधीसाठी (रक्तार्श):
✔️ शीतोपचार (थंड प्रभाव देणारे उपचार)
✔️ लघन (उपवास व हलका आहार)
✔️ अवगाह (औषधी बशी स्नान)
✔️ शोधन (डिटॉक्सिफिकेशन प्रक्रिया)
2. क्षारसूत्र आणि क्षारकर्म – सर्वोत्तम आयुर्वेदिक उपचार
⚡ क्षारसूत्र उपचार:
✔️ औषधी युक्त धाग्याचा वापर करून मूळव्याधाची गाठ कापली व भरवली जाते.
✔️ पुन्हा त्रास होऊ नये म्हणून उत्तम प्रतिबंधक उपचार.
✔️ वेदनारहित, अल्पवेधशीर आणि जलद बरे होणारी पद्धत.
⚡ क्षारकर्म उपचार:
✔️ क्षारयुक्त औषधींच्या सहाय्याने मूळव्याध कमी केली जाते.
✔️ शस्त्रक्रियेची गरज नाही.
✔️ जुनाट मूळव्याधीसाठी प्रभावी उपचार.
3. इतर उपचार पर्याय:
📌 प्राथमिक अवस्था (Stage 1 & 2) साठी:
✔️ आयुर्वेदिक औषधे
✔️ आहार आणि जीवनशैलीत बदल
✅ गंभीर अवस्था (Stage 3 & 4) साठी प्रगत आयुर्वेदिक उपाय:
✔️ क्षारसूत्र लिगेशन – औषधी धाग्याच्या सहाय्याने गाठ कमी करणे
✔️ अग्निकर्म (थर्मल कॉटरायझेशन)
✔️ लेसर हेमोरॉयडोप्लास्टी
✔️ रेडिओ फ्रिक्वेन्सी एब्लेशन
✔️ स्क्लेरोथेरपी – इंजेक्शन थेरपी
✔️ इलास्टिक बँड लिगेशन – रक्तपुरवठा बंद करून गाठी कमी करणे
✔️ क्रायोसर्जरी व फोटोकोग्युलेशन
✔️ स्टेपलर हेमोरॉयडेक्टॉमी – अत्याधुनिक वेदनारहित शस्त्रक्रिया
4. मूळव्याधीवर योग व प्राणायामाचे महत्त्व:
✔️ योगासने: उड्डीयान, विपरीतकरणी, सर्वांगासन, मत्स्यासन, शीर्षासन, शवासन
✔️ प्राणायाम: पचन सुधारण्यासाठी आणि मानसिक तणाव कमी करण्यासाठी नियंत्रित श्वसन तंत्र
5. मूळव्याधी टाळण्यासाठी योग्य आहार आणि जीवनशैली:
✅ पथ्य (योग्य पदार्थ):
✔️ तंतूमय आहार – फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्य
✔️ भरपूर पाणी – बद्धकोष्ठता टाळण्यासाठी
✔️ नियमित व्यायाम – पचन सुधारण्यासाठी
✔️ भारतीय कमोडचा वापर – नैसर्गिक मलत्यागास मदत
🚫 अपथ्य (टाळावयाचे पदार्थ):
❌ तिखट, तेलकट आणि प्रक्रियायुक्त पदार्थ
❌ मद्य, कॅफिन आणि मांसाहार
❌ जास्त वेळ बसून राहणे आणि शौचाच्या वेळी जोर लावणे
मूळव्याध टाळण्यासाठी उपयुक्त सवयी:
✔️ दररोज किमान 8-10 ग्लास पाणी प्या.
✔️ भरपूर तंतूमय पदार्थ खा, जे बद्धकोष्ठता टाळतात.
✔️ योग्य शौच सवयी ठेवा – जास्त वेळ कमोडवर बसू नका.
✔️ नियमित व्यायाम करा – पचन आणि आतड्यांची हालचाल सुधारते.
✔️ मद्य व जंक फूड टाळा – शरीरातील जळजळ कमी होते.
शुक्रतारा आयुर्वेद क्लिनिक का निवडावे?
✅ वेदनारहित, शस्त्रक्रियाविना आयुर्वेदिक उपचार
✅ क्षारकर्म व क्षारसूत्र उपचारात विशेष प्राविण्य
✅ 10+ वर्षांचा आयुर्वेदिक प्रॉक्टोलॉजीतील अनुभव
✅ सुरक्षित, प्रभावी आणि पुनरावृत्ती न होणारा उपचार
📢 मूळव्याधीला कायमचा निरोप द्या! शुक्रतारा आयुर्वेद क्लिनिक येथे आयुर्वेदिक उपचार घ्या आणि आरोग्यपूर्ण जीवन जगा!
📞 संपर्क करा:
डॉ. चैताली तुषार शेलार आणि डॉ. तुषार हेमंत शेलार 📲 +91 7507 933 933
🌿 प्रसिद्ध आयुर्वेदिक तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली तुमच्या उपचारासाठी भेट द्या.
