पायलोनिडल सायनससाठी आयुर्वेदिक दृष्टीकोन
पायलोनिडल सायनस म्हणजे काय?
पायलोनिडल सायनस (PNS) हा नितंबाच्या वरच्या भागात (नॅटल क्लीफ्ट) होणारा एक वेदनादायक, पूने भरलेला गाठ किंवा फोड असतो, ज्यामध्ये केस व घाण जमा झालेली असते. हा विकार मुख्यतः तरुणांमध्ये आढळतो व जर वेळेवर योग्य उपचार न मिळाले तर तो दीर्घकालीन व पुनःपुन्हा होणारा होतो.
पायलोनिडल सायनसची कारणे
🔹 स्थूलता – वजन जास्त असल्याने त्वचेचे घर्षण वाढते
🔹 जास्त शरीरावर केस असणे – त्वचेमध्ये केस घुसल्याने संसर्ग होतो
🔹 स्वच्छतेचा अभाव – घाम व घाण जमा होऊन जंतुसंसर्ग वाढतो
🔹 जास्त वेळ बसणे/गाडी चालवणे – प्रभावित भागावर ताण वाढतो
🔹 खोल नॅटल क्लीफ्ट – बॅक्टेरिया वाढीस अनुकूल आर्द्र वातावरण तयार होते
🔹 अनुवांशिकता – कौटुंबिक इतिहास असल्यास धोका वाढतो
🔹 स्थानिक दुखापत – जखम किंवा घर्षणामुळे सायनस तयार होतो
पायलोनिडल सायनसची लक्षणे
✔️ शेपटीच्या भागात वेदना व सूज
✔️ वारंवार पू किंवा रक्तस्त्राव
✔️ नॅटल क्लीफ्टमध्ये लालसरपणा व कोमलता
✔️ मधोमध लहान छिद्रे किंवा सायनस ट्रॅक्ट्स
📌 सामान्य जागा: बहुतेक प्रकरणे नॅटल क्लीफ्टमध्ये दिसतात, पण काहीवेळा नाभी, बगल, बोटांमध्ये (इंटरडिजिटल एरिया) व स्तनांच्या दरम्यान (इंटरमॅमरी एरिया) देखील पायलोनिडल सायनस होऊ शकतो.
पायलोनिडल सायनससाठी आयुर्वेदिक उपचार
शुक्रतारा आयुर्वेद क्लिनिकमध्ये आम्ही क्षारसूत्र व क्षारकर्म वापरून शस्त्रक्रियेशिवाय किंवा अत्यल्प आक्रांतिक (Minimally Invasive) उपचार करतो.
1. आयुर्वेदिक उपचार सिद्धांत (चिकित्सा सिद्धांत)
✔️ शोधन (डिटॉक्सिफिकेशन) – शरीरातील विषारी द्रव्ये काढून संसर्ग रोखणे
✔️ रोपन (जखम भरून काढणे) – त्वचा व ऊतींची दुरुस्ती
✔️ विद्रधी नाशक चिकित्सा – फोड व फोडांवर परिणामकारक उपाय
✔️ क्षारसूत्र चिकित्सा – विशेष औषधी धाग्याचा वापर
✔️ अग्निकर्म व क्षारकर्म – औषधी उष्ण व क्षार आधारित उपचार
✔️ रक्तमोक्षण – संसर्ग नियंत्रणासाठी रक्तशुद्धी
2. क्षारसूत्र व क्षारकर्म – पायलोनिडल सायनससाठी सर्वोत्तम आयुर्वेदिक उपचार
क्षारसूत्र चिकित्सा:
🔹 औषधी धाग्याने हळूहळू सायनस कापून त्याचे आरोग्यनिर्माण
🔹 संसर्ग ग्रस्त ऊती काढून टाकणे
🔹 वेदनारहित, अत्यल्प आक्रांतिक व जलद बरे होणारे उपचार
क्षारकर्म उपचार:
🔹 शुक्रतारा आयुर्वेद क्लिनिकमध्ये विकसित केलेली नवी आयुर्वेदिक पद्धत
🔹 औषधी क्षारीय वनस्पतींनी पू व घाण काढून टाकणे
🔹 शस्त्रक्रियेची गरज नाही व पुनरावृत्ती दर कमी
3. इतर उपचार पर्याय
वैद्यकीय व्यवस्थापन:
📌 तीव्र पायलोनिडल फोड – आयुर्वेदिक औषध व ड्रेनेजने नियंत्रित करता येते
📌 दीर्घकालीन पायलोनिडल सायनस – क्षारसूत्र किंवा शस्त्रक्रियेची गरज भासते
शस्त्रक्रियात्मक उपाय (पुनरावृत्ती दर जास्त):
❌ सायनस ओपन करणे
❌ सायनस पूर्णपणे काढून टाकणे
❌ ‘Z’ प्लास्टी, ‘V-Y’ प्लास्टी, कॅरिडाकिस फ्लॅप सारख्या क्लिष्ट शस्त्रक्रिया
❌ लेसर, फिनोल इंजेक्शन, प्राथमिक टाके – तात्पुरती आराम मिळतो, परंतु पुनरावृत्ती जास्त
💡 शस्त्रक्रियेपेक्षा क्षारसूत्र व क्षारकर्म का निवडावे?
✔️ रुग्णालयात भरती होण्याची गरज नाही
✔️ कमी वेदना व जलद बरे होणे
✔️ पुनरावृत्तीचा धोका नाही (आधुनिक शस्त्रक्रियेच्या तुलनेत)
✔️ आसपासच्या ऊतींना नुकसान नाही
4. जलद बरे होण्यासाठी योग व प्राणायाम
✔️ योगासने: उद्यान बंध, विपरीतकरणी, सर्वांगासन, मत्स्यासन, शीर्षासन, शवासन
✔️ प्राणायाम: रक्ताभिसरण व उपचार प्रक्रिया सुधारण्यासाठी श्वसन नियंत्रण
5. पायलोनिडल सायनससाठी योग्य आहार व जीवनशैली
✅ पथ्य (अनुशंसित):
✔️ फायबरयुक्त आहार – मलावरोध टाळतो
✔️ भरपूर पाणी पिणे – पचन सुधारते व मल मऊ राहतो
✔️ चांगली स्वच्छता राखणे – भाग स्वच्छ व केस कमी ठेवणे
🚫 अपथ्य (टाळावे):
❌ तिखट, तेलकट व जंक फूड
❌ सलग दीर्घकाळ बसून राहणे
❌ घर्षण करणारे घट्ट कपडे
पायलोनिडल सायनस का पुन्हा पुन्हा होतो?
🔹 सायनस ट्रॅक्ट्सचे अपूर्ण निर्मूलन
🔹 प्रभावित भागात पुन्हा केस वाढणे
🔹 सतत जंतुसंसर्ग
🔹 घर्षण व ताण
💡 उपाय काय? आयुर्वेदिक क्षारसूत्र व क्षारकर्म – एक कायमस्वरूपी उपचार!
शुक्रतारा आयुर्वेद क्लिनिक का निवडावे?
✅ वेदनारहित, शस्त्रक्रियेशिवाय आयुर्वेदिक उपचार
✅ नाविन्यपूर्ण क्षारकर्म पद्धती
✅ १०+ वर्षांचा आयुर्वेदिक प्रोक्टोलॉजीमध्ये अनुभव
✅ सुरक्षित, परिणामकारक व पुनरावृत्तीविरहित उपचार
📢 आता पायलोनिडल सायनसला कायमचा निरोप द्या!
शुक्रतारा आयुर्वेद क्लिनिकमध्ये प्रगत आयुर्वेदिक उपचार घेऊन पुन्हा आरोग्याचा आनंद अनुभवा!
🩺 अधिक माहितीसाठी आमच्या वेबसाईटला भेट द्या: https://shukrataraayurved.com/.
डॉ. चैताली तुषार शेलार आणि डॉ. तुषार हेमंत शेलार यांच्याशी +९१ ७५०७ ९३३ ९३३ वर संपर्क साधा आणि प्रसिद्ध आयुर्वेदिक प्रॅक्टिसच्या मदतीने तुमचे उपचार करा.
